GGD West-Brabant
Geplaatst op: 30-06-2020 om 09:01 uur
Laatst gewijzigd op: 06-07-2020 om 09:09 uur

Minder jongeren drinken, maar ze drinken meer

Meer dan de helft van de jongeren op het voortgezet onderwijs in West-Brabant heeft wel eens alcohol gedronken. Bijna een kwart werd wel eens dronken of aangeschoten. Dit blijkt uit de landelijke Gezondheidsmonitor Jeugd 2019: een grootschalig vragenlijstonderzoek van de GGD’en en het RIVM onder ruim 170.000 jongeren in de 2e en 4e klas voortgezet onderwijs, uitgevoerd in het najaar van 2019.

Een ruime meerderheid (57%) van de jongeren in de 2e en 4e klas VO in West-Brabant heeft wel eens (een slok of glas) alcohol gedronken. Dit is een lichte daling in vergelijking met 2015 (61%). Tegelijkertijd zien we dat er meer jongeren zijn die binge drinken (stijging van 16% naar 23%). Dat vinden wij zorgelijk. Uit het onderzoek blijkt ook dat jongeren in West-Brabant meer drinken dan gemiddeld.

1 op de 5 jongeren heeft hasj of wiet aangeboden gekregen

14 procent van de jongeren in de 4e klas heeft ooit hasj of wiet gebruikt. In de 2e klas ligt dit een stuk lager met 2%. 4% van de scholieren gebruikte hasj of wiet in de laatste 4 weken (ten tijde van het onderzoek). Toch geeft maar liefst 1 op de 5 jongeren aan ooit hasj of wiet aangeboden te hebben gekregen. Het vaakst krijgen jongeren hasj of wiet aangeboden in een park of bij een hangplek. Het gebruik van lachgas en harddrugs ligt voor zowel scholieren in de 2e als 4e klas lager dan het gebruik van wiet en hasj.

E-sigaret populair voor experimenteel gebruik

Hoewel alcohol veruit het populairste genotsmiddel is onder scholieren, is de e-sigaret populair voor experimenteel gebruik. 23% heeft ooit een e-sigaret gebruikt. Dit ligt zelfs hoger dan het aandeel scholieren dat ooit tabak rookte (16%). Daarentegen geeft slechts 2% aan wekelijks een e-sigaret te gebruiken. 4% van de scholieren rookt wekelijks (tabak).
Tussen 2015 en 2019 is het percentage scholieren dat ooit een trekje of een hele sigaret heeft gerookt, in West-Brabant gedaald van 22% naar 16%. Het landelijke Peilstationsonderzoek Scholieren laat een daling zien van 54% in 1999 tot 17% in 2017.

1 op de 9 geeft mantelzorg

Jongeren op het voortgezet onderwijs nemen actief deel aan de samenleving. Zo geeft 12% mantelzorg aan iemand uit het gezin of de omgeving. Het vaakst wordt mantelzorg gegeven aan een ouder (6%). De belasting door mantelzorg is klein. Slecht 0,5% geeft aan het zwaar te vinden om mantelzorg te geven. Naast mantelzorg, zijn jongeren ook actief in het doen van vrijwilligerswerk (32%) en het verenigingsleven. Maar liefst 80% is lid van één of meer verenigingen, clubs of instellingen.

Grote verschillen tussen opleidingsniveaus

Bij zowel middelengebruik, als participatie, zien we duidelijke verschillen tussen groepen. Jongeren in de vierde klas drinken en roken meer dan jongeren in de tweede klas en gebruiken vaker drugs. Ook zijn ze minder vaak lid van een vereniging.

Grote verschillen zijn zichtbaar tussen de verschillende opleidingsniveaus. Meer jongeren op het vmbo drinken alcohol, en ook roken ze meer (Figuur 3). Dergelijke verschillen zijn ook waarneembaar voor het gebruik van drugs. Op het gebied van participatie zijn meisjes, vmbo-scholieren en 2e-klassers de groepen die het vaakst mantelzorg verlenen. Hoewel meisjes vaker vrijwilligerswerk geven, zijn jongens juist vaker lid van een vereniging. Vwo-scholieren zijn op beide vlakken actiever dan vmbo-scholieren.

Ambities Nationaal Preventieakkoord

In november 2018 werd het Nationaal Preventieakkoord ondertekend dat zich richt op het terugdringen van roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. De doelstellingen voor 2040: geen enkele jongere rookt en maximaal een kwart drinkt alcohol. In West-Brabant zetten we samen met gemeenten en netwerkpartners de landelijke programma’s in. We zetten fors in op de Rookvrije Generatie, NIX18, de Gezonde Sportkantine en we stimuleren de middelbare scholen en het MBO om deel te nemen aan het programma ‘Helder op School’. Helder op School biedt scholen een integrale aanpak om leerlingen of studenten bewust te maken van de gevolgen en hen te stimuleren niet te roken of drinken, geen drugs te gebruiken en niet te veel te gamen. Onder begeleiding van de GGD West-Brabant en Novadic-Kentron werken scholen aan het creëren van een gezond klimaat op school. Het blijft erg belangrijk dat ouders grenzen stellen en met hun kinderen in gesprek blijven. De cijfers van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2019 laten zien dat op beide thema’s verdere stappen gezet moeten worden om de doelstellingen uit het preventieakkoord te realiseren.

Gezondheidsmonitor Jeugd

GGD’en hebben, in samenwerking met het RIVM, gegevens over gezondheid en leefstijl verzameld in het najaar van 2019. Ruim 170.000 leerlingen in klas 2 en 4 van het reguliere voortgezet onderwijs deden mee aan het onderzoek. In de regio West-Brabant ging het om bijna 12.000 leerlingen. Onder zowel scholen als leerlingen was er grote bereidheid om deel te nemen aan het onderzoek. Ruim 4 op de 5 leerlingen die in aanmerking kwamen voor het onderzoek, deden mee. Zij hebben voor het onderzoek een digitale vragenlijst ingevuld. De Gezondheidsmonitor Jeugd vindt elke vier jaar plaats.