GGD West-Brabant
Geplaatst op: 31-03-2016 om 13:39 uur
Laatst gewijzigd op: 14-05-2018 om 13:13 uur

Eikenprocessierups

De eikenprocessierups is de larve van een nachtvlinder. Ze legt haar eitjes vooral in de toppen van eikenbomen. Vanaf half april tot begin mei komen de eitjes uit. Na een aantal vervellingen, komen de rupsen in groepjes samen. Ze vormen grote nesten op de stam. ’s Nachts gaan ze 'in processie' op zoek naar voedsel.

Als de rupsen drie keer zijn verveld, krijgen ze brandharen. De brandharen veroorzaken gezondheidsklachten.

Waar kunt u last van krijgen?

De brandharen van de eikenprocessierups geven klachten. De brandharen zijn zo klein dat u ze niet kunt zien. Als ze u aanraken, dringen ze gemakkelijk in de huid, ogen en luchtwegen. Dit veroorzaakt binnen een paar uur klachten als:

  • erge jeuk
  • bultjes of blaasjes op uw huid
  • een rode huid
  • rode, dikke en ontstoken ogen

Soms lijken de klachten op een verkoudheid:

  • een loopneus
  • kriebel in de keel hoesten
  • moeilijk slikken
  • kortademigheid

Maar u kunt ook last krijgen van:

  • braken
  • duizeligheid
  • koorts
  • een algeheel ellendig gevoel

Hoe erg de reactie is, verschilt per persoon. Komt u vaker met brandharen in contact? Dan zult u er heftiger op reageren. Ook dieren kunnen trouwens last krijgen van de brandharen van de eikenprocessierups.

Hoe kan ik klachten voorkomen?

Wanneer u naar een gebied gaat waar eikenprocessierupsen zijn, kunt u klachten op de volgende manieren voorkomen:

  • Bedek uw hals, armen en benen.
  • Raak de rupsen, (oude) brandharen, spinselnesten en vervellingshuidjes niet aan. Leg uw kinderen uit waarom zij processierupsen niet moeten aanraken.
  • Kom niet op wegen waar eikenbomen met processierupsen staan. Ook bomen met oude nesten kunnen gevaarlijk zijn. De achtergebleven brandharen kunnen alsnog gaan rondwaaien.
Help! Ik heb eikenprocessierupsen in mijn tuin
Staan er in uw tuin eikenbomen met eikenprocessierupsen? Probeer de rupsen dan niet zelf weg te krijgen. Huur hiervoor een bedrijf in of vraag advies bij uw gemeente.
Wat moet ik doen bij klachten?
Trek kleding uit waarin brandharen zitten en strip uw huid zo snel mogelijk met plakband. Spoel daarna uw huid en ogen af met lauw water. Probeer niet te krabben of wrijven. Meestal gaan de klachten vanzelf over binnen een paar dagen of twee weken. Heeft u erge jeuk? Dan kan zalf helpen. Vooral de zalven op basis van menthol, aloë vera of calendula werken goed. Heeft u erge last, ga dan naar de huisarts.
Hoe verwijder ik brandharen uit kleding?
U verwijdert brandharen uit kleding door ze te wassen. Was de kleding op minimaal 60ºC.
Informatie voor kindercentra

Eikenprocessierupsen zijn rupsen van de processienachtvlinder. Deze rupsen hebben brandharen. Tijdens de groei laten deze brandharen los en komen in de omgeving terecht, daar vormen zij een gezondheidsrisico voor mensen.

Wat moeten we doen als we een nest met eikenprocessierupsen op of bij ons terrein hebben gezien?

  1. Zet de boom of bomen af zodat de kinderen er niet in buurt kunnen komen.
    • Zet een gebied af ter grootte van de hoogte van de besmette boom, gemeten vanaf de buitenste boomtakken.
    • Afzetten van het hele terrein is niet nodig als er een of enkele bomen besmet zijn.
  2. Zet zo nodig mechanische ventilatiesysteem uit/sluit ramen aan de kant van besmette bomen en wanneer de wind vanuit de richting van de bomen erop staat.
  3. Neem contact op met de eigenaar/beheerder van het terrein (vaak is dat de gemeente) om te melden dat er nesten in de bomen zijn gezien.
  4. Zorg dat de nesten zo snel mogelijk worden weggehaald door een gespecialiseerd bedrijf.
    • Laat de nesten bij voorkeur niet wegbranden, maar wegzuigen.
    • Een besmette boom dient helemaal gecontroleerd te zijn door het bedrijf, zodat alle nesten uit een boom zijn weggehaald.
  5. Spoel speeltoestellen en de speelplaats af met overvloedig water (gebruik een tuinslang, geen hogedruk dit zorgt voor verspreiding van brandharen) voer het water af naar de randen van de speelplaats of indien aanwezig een afvoerputje.
  6. Besmet zandbakzand dient vervangen te worden.
  7. Kinderen die in aanraking zijn gekomen met rupsen/brandharen:
    • Afspoelen (niet wrijven of schrobben) met water: zorg dat ze daarna schone kleren aantrekken (haren blijven hangen in de kleding).
    • Als afspoelen niet mogelijk is, kan de huid worden ‘gestript’ met plakband of kledingroller om eventuele haren te verwijderen.
    • Besmette kleding apart wassen op 60ᵒC.
    • Wijs ouders op mogelijke verspreiding van brandharen in autostoeltjes. Strip de stof van de autostoeltjes met plakband of was de hoes op 60ᵒC.
    • Jeuk van brandharen gaat meestal na twee weken vanzelf weg. De jeuk kan verlicht worden door mentholzalf.
    • Bij ernstige, aanhoudende oog- of luchtwegklachten, of bij twijfel: raadpleeg de huisarts.
  8. Houd de bomen goed in de gaten of er nog meer nesten zichtbaar worden, in ieder geval tot de zomervakantie.
  9. Laat volgend voorjaar de bomen preventief bestrijden met een biologisch middel.

Als u vragen heeft, neem dan contact op met Team Gezondheid, Milieu & Veiligheid van de Brabantse GGD’en via: 0900 368 68 68.