GGD West-Brabant
Geplaatst op: 05-09-2018 om 21:05 uur
Laatst gewijzigd op: 14-09-2018 om 12:06 uur

de meest gestelde vragen over meningokokken acwy

Op deze pagina leest u de meest gestelde vragen over de vaccinatiecampagne in het najaar van 2018, het vaccin en de meningokokkenziekte.

vaccinatiecampagne 2018

Waarom wordt er een meningokokken ACWY- vaccinatiecampagne georganiseerd ?
In Nederland worden sinds 2002 kinderen via het Rijksvaccinatieprogramma gevaccineerd tegen meningokok type C. Sinds 2015 is er echter een toename van mensen die ziek worden door meningokok type W, met name jonge kinderen, tieners en ouderen. De kans om ziek te worden van een meningokok is erg klein, maar als reactie op deze stijging van zieken door type W start het RIVM met het vaccineren van peuters en jongeren tegen de typen A, C, W en Y.
Wie worden gevaccineerd tijdens deze campagne?
Jongeren die tussen 1 mei en 31 december 2018 14 jaar worden.
Waarom wordt juist deze specifieke leeftijdsgroep gevaccineerd?
De keuze om tieners vanaf 14 jaar te vaccineren, hangt samen met de kwetsbaarheid van deze leeftijdsgroep. Vanaf 14 jaar neemt het aantal jongeren dat de bacterie bij zich draagt toe. Ze kunnen de bacterie eenvoudig oplopen en verspreiden, zónder er zelf ziek van te worden. Door enkele jaren achtereen de 14-jarigen te vaccineren, wil het RIVM het aantal dragers van de bacterie terugbrengen waardoor de bacterie minder voor gaat komen en dus minder doorgegeven kan worden. Daardoor zal het aantal ziektegevallen in álle leeftijdsgroepen afnemen, men spreekt dan van groepsbescherming.
Welke leeftijdsgroepen worden gevaccineerd buiten deze leeftijdsgroep?
Sinds 1 mei 2018 worden alle kinderen van 14 maanden gevaccineerd tegen meningokokken ACWY binnen het Rijksvaccinatieprogramma. Het ACWY -vaccin vervangt het vaccin tegen meningokokken C dat sinds 2002 werd toegediend. Deze jonge kinderen zijn door de vaccinatie ongeveer 3 tot 5 jaar beschermd. Voor hen heeft het geen zin om nog eens te vaccineren.
Daarnaast zullen in 2019 alle jongeren tussen de 14 en 18 jaar die geboren zijn na 1 januari 2001 en voor mei 2004 worden opgeroepen voor de inhaalcampagne voor de meningokokkenvaccinatie.
Waarom worden kinderen, tieners en volwassenen uit andere leeftijdscategorieën niet gevaccineerd ?
De kans op ziekte door meningokokken type W is momenteel gelukkig klein. Jongeren spelen de grootste rol in de verspreiding van de bacterie. Door hen te vaccineren ontstaat groepsbescherming, waardoor voor iedereen de kans op besmetting met de meningokok klein wordt gehouden.
Kan ik mijzelf of mijn kinderen laten vaccineren tegen meningokokken ACWY als we niet tot de geselecteerde leeftijdsgroep behoren?

Indien u niet tot de geselecteerde leeftijdsgroep voor de meningokokken ACWY-vaccinatie behoort en u wilt uzelf of uw kinderen toch laten vaccineren dan kan dit mogelijk via de huisarts of een vaccinatiecentrum. Het vaccin is in dat geval voor eigen kosten.

Kinderen vanaf 6 weken oud kunnen worden ingeënt tegen meningokokken ACWY. Overleg met uw huisarts of uw vaccinatiecentrum of het vaccin geschikt is voor u of uw kinderen.

Door een tekort aan vaccin kan ons vaccinatiecentrum deze op dit moment niet bieden aan mensen buiten de geselecteerde doelgroepen voor het Rijksvaccinatieprogramma en de vaccinatiecampagne voor 14-jarigen. Houd deze website in de gaten wanneer het vaccin weer bij ons beschikbaar is. U kunt mogelijk via uw huisarts of andere vaccinatiecentra het vaccin verkrijgen.

Het meningokokken acwy-vaccin

Hoe effectief is een inenting tegen meningokokken ACWY?
Uit onderzoek blijkt dat de meeste tieners na een ACWY-vaccinatie antistoffen hebben die beschermen tegen meningokokken A, C, W, en Y. Hierdoor kunnen deze bacteriën bij hen geen ziekte meer veroorzaken en kunnen zij de bacterie ook niet meer overdragen op anderen.
Kan men na vaccinatie tegen meningokokken ACWY geen meningokokkenziekte meer krijgen?
Het is nog steeds mogelijk om meningokokkenziekte te krijgen, alleen is de kans kleiner. De meningokokken ACWY-vaccinatie beschermt tegen meningokokkenziekte veroorzaakt door groep A, C, W of Y. Maar er zijn ook andere groepen die meningokokkenziekte kunnen veroorzaken, zoals groep B.
Is er al ervaring met meningokokken ACWY-vaccinatie in andere landen?
Ja, het vaccin wordt gebruikt voor reizigers en in sommige landen is vaccinatie tegen meningokokken ACWY opgenomen in het vaccinatieprogramma (Verenigd Koninkrijk, Oostenrijk en Griekenland). Het gaat hierbij om vaccinatie van tieners.
Hoe lang werkt een meningokokken ACWY-vaccinatie?
Het is momenteel nog onbekend hoe lang een meningokokken ACWY-vaccinatie precies bescherming biedt tegen meningokokkenziekte. We gaan er van uit dat de bescherming ten minste 3 tot 5 jaar aanhoudt.
Moet meningokokken ACWY-vaccinatie herhaald worden?
Kinderen jonger dan 1 jaar hebben meerdere vaccinaties nodig . Vanaf de leeftijd van 1 jaar volstaat 1 vaccinatie.
Hoe wordt het meningokokken ACWY-vaccin toegediend?
Het meningokokken ACWY-vaccin wordt in de spier van de bovenarm gespoten. Bij jonge kinderen kan het vaccin ook in de dij worden gespoten.
Is het inenten tegen meningokokken ACWY veilig?
Zoals bij alle vaccins die geregistreerd zijn voor gebruik in Nederland, is de veiligheid van het meningokokken ACWY-vaccin uitgebreid onderzocht en veilig bevonden.
Hoeveel tijd moet er zitten tussen toediening van het meningokokken ACWY-vaccin en andere vaccinaties?

Het meningokokken ACWY-vaccin mag samen met andere vaccins worden toegediend, er hoeft dus geen rekening te worden gehouden met andere vaccinaties.

Welke bijwerkingen kunnen er mogelijk worden verwacht?

Bijwerkingen die het meest voorkomen na meningokokken ACWY-vaccinatie zijn: pijn, verharding of roodheid op de plek waar geprikt is, hoofdpijn, koorts (≥38 0C) en algeheel niet lekker voelen. Kinderen kunnen ook last hebben van slaperigheid.

Voor meer informatie en een overzicht van de meldingen van vermoede bijwerkingen na een vaccinatie kunt u terecht op de website van het Bijwerkingencentrum Lareb. Het gaat bij deze meldingen om het vermoeden van de melder dat het een bijwerking zou kunnen zijn. De relatie met het vaccin staat dus niet vast. Het kan ook gaan om een lichamelijke reactie die om een andere reden plaatsvindt en die toevallig op hetzelfde moment gebeurt als de vaccinatie.

Welk meningokokken ACWY-vaccin wordt gebruikt en waaruit bestaat dit?

‘Nimenrix’ is de merknaam van het vaccin dat zal worden gebruikt tijdens de vaccinatiecampagne. Het vaccin bevat 3 soorten bestanddelen:

  • Antigenen: dit zijn onschadelijk gemaakte delen van de meningokokken type A, C, W en Y, waartegen bescherming (immuniteit) wordt opgewekt.
  • Hulpstoffen (bijv. adjuvantia): dit zijn stoffen die aan het vaccin worden toegevoegd om de werkzaamheid te verbeteren, de houdbaarheid te verlengen, het vaccin stabiel te houden, de toediening te vergemakkelijken, etc. Het zijn stoffen die goed zijn onderzocht en waar al jarenlang ervaring mee is.
  • Reststoffen: dit zijn de resten van stoffen uit het productieproces van het vaccin. Bijvoorbeeld om te voorkomen dat er ongewenste bacteriën tijdens het productieproces groeien. Deze reststoffen worden, voordat het vaccin in gebruik wordt genomen, zoveel mogelijk verwijderd. Echter, zeer kleine hoeveelheden kunnen nog achter blijven. Het gaat dan om hoeveelheden die geen schade kunnen veroorzaken.

Meningokokkenziekte

Wat is meningokokkenziekte en hoe ernstig is het?
Meningokokkenziekte is een verzamelnaam voor ernstige ziekten die worden veroorzaakt door een bacterie: de meningokok. In Nederland komt de ziekte regelmatig voor. Bij besmetting met meningokokken kunnen kinderen of volwassenen in korte tijd (binnen enkele uren) erg ziek worden. Zij kunnen bijvoorbeeld een bloedvergiftiging (sepsis) of hersenvliesontsteking (nekkramp) krijgen.
Waar wordt meningokokkenziekte door veroorzaakt?
Meningokokkenziekte wordt veroorzaakt door een bacterie: de meningokok. De bacterie is van mens op mens overdraagbaar en bevindt zich gewoonlijk in de neusholte van gezonde mensen. Zij worden hier niet ziek van. Maar als deze bacterie in de bloedbaan of in het zenuwstelsel komt, kunnen mensen wél ernstig ziek worden. Er zijn verschillende soorten van deze bacterie.
Hoe vaak komt meningokokkenziekte in Nederland voor?
Het optreden van meningokokkeninfecties varieert door de tijd heen. Het is niet bekend hoe dit komt. Het totaal aantal gevallen van meningokokkenziekte is de laatste jaren afgenomen. Meningokokken B komen in Nederland het meest voor. Voorheen kwam de meningokok C ook vaak voor in Nederland, maar dit is sterk gedaald, omdat kinderen hier sinds 2002 tegen worden gevaccineerd. Sinds oktober 2015 neemt het aantal gevallen van meningokokken W wel toe, vooral bij jonge kinderen, tieners en ouderen.
Wie kan meningokokkenziekte krijgen?
Iedereen kan meningokokkenziekte krijgen. In Nederland wordt ziekte bij tieners en ouderen in toenemende mate veroorzaakt door type W.
Is meningokokkenziekte besmettelijk?
Ja, meningokokkenziekte is besmettelijk. De overdracht van de meningokok gaat van mens op mens via druppeltjes vanuit de neus-keelholte. Besmetting gebeurt door het inademen van kleine druppeltjes of via direct contact, zoals zoenen. De bacteriën kunnen weken tot maanden in de neus- en keelholte blijven zonder ziekte te veroorzaken. Ook wanneer iemand zelf niet ziek is, maar wel de bacterie bij zich draagt, kan hij of zij anderen besmetten.
Ik heb al een keer meningokokkenziekte gehad, kan ik het nog een keer krijgen?
Het komt zelden voor dat iemand twee keer dezelfde soort meningokokkenziekte (dus bijvoorbeeld W) krijgt. Dit komt doordat het lichaam tijdens de ziekte afweerstoffen opbouwt die bescherming geven tegen dit type meningokokken. Het is echter nog wel mogelijk om besmet te worden met een meningokok uit een andere groep, zoals meningokokken B, A, C of Y. Bij sommige erfelijke afweerstoornissen is de kans op het nogmaals krijgen van meningokokkenziekte groter.
Hoe kun je je tegen meningokokkenziekte beschermen?

Je kunt je tegen sommige soorten meningokokkenziekte beschermen door vaccinatie. Zo beschermt het ACWY meningokokken vaccin tegen meningokokkenziekte veroorzaakt door meningokokken uit groepen A, C, W en Y. Daarnaast is een goede hygiëne bij het hoesten altijd belangrijk (dat wil zeggen: gebruik papieren zakdoekjes en was uw handen na het hoesten). Mensen die de meningokok bij zich dragen, kunnen de bacterie immers overdragen op een ander, ook al zijn zij zelf niet ziek.

Gezinsleden en - in bijzondere gevallen - andere mensen die zeer nauw contact hebben gehad met een patiënt met meningokokkenziekte (ook wel knuffelcontacten genoemd), kunnen antibiotica krijgen om de ziekte en de verspreiding ervan te voorkomen. De GGD of behandelend arts van de patiënt inventariseert wie deze medicijnen nodig hebben.